POLSCY NOBLIŚCI
Wszystkie kolekcje (8)
Autorem kolekcji jest: Tadeusz
Jako pierwszy z naszych rodaków nagrodę Nobla otrzymał w 1905 roku Henryk Sienkiewicz, który studiował, pracował i tworzył, kiedy Polski nie było na mapach. Zanim Polska zmartwychwstała nagrodę dostała też Maria Skłodowska-Curie, urodzona pod rosyjskim zaborem, która karierę naukową zrobiła we Francji. U boku swego męża pracowała nad radioaktywnością i razem z nim otrzymała pierwszego Nobla. Odkryty pierwiastek nazwała na cześć ojczyzny polonem. W 1911 roku jako pierwsza kobieta dostała Nobla ponownie. Jako pierwszy w niepodległej Polsce Nobla otrzymał Władysław Stanisław Reymont. On też urodził się pod władzą carów, ale odbierał Nobla już jako obywatel wolnego kraju. Przez kolejne dziesiątki lat polska nauka i sztuka rozwijały się bez nagród, bo umysły zniewalała wojna i totalitaryzm. Dopiero w 1980 roku nagrodę dostał Czesław Miłosz, który żył i tworzył na emigracji. Urodzony i wykształcony na Litwie, po wojnie wystąpił o azyl polityczny we Francji, a potem osiadł w Stanach. W PRL uznano go za zdrajcę i renegata. Zaczęto go doceniać dopiero po nagrodzie. Na fali uznania dla Solidarności i potępienia stanu wojennego, pokojowego Nobla dostał Lech Wałęsa. Do bycia Polakiem przyznawał się też inny laureat Pokojowej Nagrody Nobla - fizyk jądrowy, który najpierw uczestniczył w budowie bomby atomowej, a potem poświęcił życie walce z nią. Józef Rotblat, Polak żydowskiego pochodzenia, tuż przed wojną wyjechał do Wielkiej Brytanii i pozostał na Zachodzie do końca życia. Jako jedyny obywatel Rzeczypospolitej uczestniczył w amerykańskim programie nuklearnym, z którego wycofał się w obawie przed skutkami wyścigu zbrojeń. Stanął na czele naukowców występujących przeciw broni jądrowej. W 50. rocznicę Hiroszimy wraz z ruchem Pugwash został laureatem Nobla. Uznawano go za Brytyjczyka, ale sam mówił, że jest „Polakiem z brytyjskim paszportem”. Jako ostatnia dotąd z Polski dostała Nobla Wisława Szymborska, która maturę zdała na tajnych kompletach podczas okupacji, a tworzyła swą poezję przez cały okres komunizmu. Jest pierwszym i ostatnim na razie laureatem, który urodził się i otrzymał Nobla w wolnej Polsce (urodziła się drugiej RP, a nagrodzono ją w trzeciej), jednak tworzyła swe utwory głównie w okresie niewoli. Teraz czas najwyższy, aby o Nobla dla Polski postarało się pokolenie w pełni ukształtowane w wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej.
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.