Biogram Postaci z tego okresu
 Karol Maciej Szymanowski     

Karol Maciej Szymanowski  

 
 
1882-10-03 - 1937-03-29  
Biogram został opublikowany w L tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2014-2015.
 
 
 
Spis treści:
 
 
Biogram naukowy jest dostępny wyłącznie w drukowanej wersji PSB. Zapraszamy do zapoznania się z innymi dostępnymi materiałami.
 
 
 

 Szymanowski Karol, ur. 3 X 1882, Tymoszówka (Ukraina), zm. 29 III 1937, Lozanna, brat Stanisławy Szymanowskiej-Korwin, kompozytor, także pianista, pedagog muzyczny i autor pism publicystyczno-muzycznych i literackich; wyrósł w środowisku o wysokiej kulturze artystycznej; naukę muzyki rozpoczął pod kierunkiem ojca, następnie był uczniem pianisty G. Neuhausa w Jelizawetgradzie, a 1901–05 studiował kompozycję u Z. Noskowskiego w Warszawie; 1905 założył, wraz z G. Fitelbergiem, L. Różyckim i A. Szelutą, spółkę nakładową, wspieraną finansowo przez W. Lubomirskiego; grupa tych kompozytorów przyjęła nazwę Młoda Polska; 1912 zawarł kontrakt na wydanie swych dzieł z firmą Universal Edition w Wiedniu; odbył wiele podróży, m.in.: 1914 do Włoch, na Sycylię i do północnej Afryki, 1921–22 tournée koncertowe do Stanów Zjednoczonych, Londynu i Paryża, 1933–36 do większości krajów Europy, m.in. jako wykonawca partii fortepianowej w swej IV Symfonii koncertującej; 1927–29 był dyrektorem Konserwatorium, a 1930–32 rektorem Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie; przyjaźnił się z wieloma artystami, zwłaszcza muzykami polskimi (P. Kochański, A. Rubinstein, G. Fitelberg) i obcymi; dzięki wielokrotnym (od 1922) wyjazdom na odpoczynek do Zakopanego (mieszkał tam m.in. w willi Atma, gdzie obecnie mieści się muzeum jego imienia) zwrócił uwagę na folklor podhalański, który wykorzystywał, podobnie jak folklor kurpiowski, we własnej twórczości; zmarł na gruźlicę gardła w sanatorium w Lozannie; trumnę z ciałem Szymanowskiego złożono w krypcie kościoła Św. Stanisława na Skałce w Krakowie.

Twórczość Szymanowskiego zwykło się dzielić na 3 okresy: wczesny (do wybuchu I wojny światowej), środkowy (do ok. 1923), zwany impresjonistycznym oraz późny, zwany narodowym; we wczesnym okresie kompozytor ulegał wpływom F. Chopina i A. Skriabina, zwłaszcza w swych utworach fortepianowych (Wariacje b-moll 1903, Wariacje h-moll 1904, I Sonata c-moll 1904, II Sonata A-dur 1911), oraz późnych romantyków (R. Wagner) i neoromantyków (R. Strauss, M. Reger), zwłaszcza w twórczości orkiestrowej (I Symfonia f-moll 1907, II Symfonia B-dur 1910); powstało też wówczas wiele pieśni (m.in. 2 cykle do słów T. Micińskiego, 2 cykle do słów poetów niemieckich, Pieśni miłosne Hafiza 1911) i opera Hagith (1913, wystawienie Warszawa 1922); w okresie środkowym przejawiły się zainteresowania Szymanowskiego tematyką egzotyczną i francuskim impresjonizmem (Nokturn i tarantella 1915 oraz Mity 1915 na skrzypce i fortepian, cykle utworów fortepianowych: Metopy 1915 i Maski 1916, III Symfonia „Pieśń o nocy” 1916, I Koncert skrzypcowy 1916, Pieśni Muezzina Szalonego 1918, opera Król Roger 1924, wystawienie Warszawa 1926); w ostatnim okresie Szymanowski wykorzystywał polski folklor muzyczny, zwłaszcza podhalański i kurpiowski (balet Harnasie 1933, 20 Mazurków na fortepian 1926, Pieśni kurpiowskie 1929) oraz wykazywał tendencje archaizacyjne (Stabat Mater 1926). Nawiązania do tradycji narodowej, do muzyki ludowej oraz silna indywidualność artystyczna Szymanowskiego zdecydowały o jego pozycji — największego polskiego kompozytora 1. połowy XX w. i wybitnego twórcy europejskiego. Inne kompozycje Szymanowskiego: III Sonata fortepianowa (1917), IV Symfonia koncertująca na fortepian i orkiestrę (1932), II Koncert skrzypcowy (1933), 2 kwartety smyczkowe (1917, 1927), Sonata d-moll na skrzypce i fortepian (1904), cykle pieśni (m.in. Słopiewnie 1921, Rymy dziecięce 1923), Veni Creator (1930), balet Mandragora (1920); także pisma muzyczne i literackie, m.in. powieść Efebos 1918, zawierająca etyczno-estetyczne credo Szymanowskiego oraz artykuły publicystyczne, zebrane i wydane w Pismach Szymanowskiego (t. 1: Pisma muzyczne 1984, t. 2: Pisma literackie 1994); 4-tomowe wyd. Korespondencja (1982–2002).

S. GOLACHOWSKI Karol Szymanowski, Kraków 1956;

Z życia i twórczości Karola Szymanowskiego. Studia i materiały,red. J.M. Chomiński, Kraków 1960;

K. MICHAŁOWSKI Karol Szymanowski. Katolog tematyczny dzieł i bibliografia, Kraków 1967;

J.M. CHOMIŃSKI Studia nad twórczością Karola Szymanowskiego, Kraków 1969;

T. CHYLIŃSKA Szymanowski i jego muzyka, Warszawa 1971;

tejże Szymanowski, Kraków 1973;

K. MICHAŁOWSKI Karol Szymanowski. Bibliografia 1967–1991. Dyskografia 1981–1991, Kraków 1993.

Treść biogramu pochodzi z bazy wiedzy WN PWN, zobacz także: Encyklopedia PWN (https://encyklopedia.pwn.pl/), Słowniki języka polskiego (https://sjp.pwn.pl/), i Słowniki obcojęzyczne (https://translatica.pl/).

 
 

Powiązane zdjęcia

   
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.