Biogram Postaci z tego okresu
 Adam Stefan Sapieha     

Adam Stefan Sapieha  

 
 
1867-04-14 - 1951-07-23  
Biogram został opublikowany w latach 1992-1993 w XXXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
Biogram naukowy jest dostępny wyłącznie w drukowanej wersji PSB. Zapraszamy do zapoznania się z innymi dostępnymi materiałami.
 
 
 

Sapieha Adam Stefan, książę, ur. 14 V 1867, Krasiczyn, zm. 23 VII 1951, Kraków, syn Adama, arcybiskup metropolita krak., kardynał. W 1893 przyjął święcenia kapłańskie; 1896–1901 wicedyr. seminarium metropolitalnego we Lwowie; 1906–11 w Watykanie — rzeczoznawca ds. Kościoła pol. pod zaborem ros., podejmował starania o interwencję papieża w kwestiach pol., m.in. w sprawie strajków szkolnych 1901 w zaborze pruskim; organizował duszpasterstwo emigracji pol.; od 1912 biskup krak., czł. austr. Izby Panów i poseł na galicyjski Sejm Krajowy; tworzył w diecezji krak. zorganizowane formy opieki nad ubogimi, m.in. w czasie I wojny świat. zał. Książęco-Biskupi Kom. Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny, od 1916 prezes krak. Związku Kom. Parafialnych Opieki nad Ubogimi.

W niepodległej Polsce przyczynił się do ukształtowania i ujednolicenia życia kośc., dążył do poprawy wykształcenia i rozwoju duchowego księży, do współpracy Kościoła z szerokimi kręgami katol. inteligencji; erygował w Krakowie wiele nowych zgromadzeń zakonnych; patronował działalności charytatywnej Kościoła; przeciwnik zawarcia przez Polskę konkordatu z Watykanem, rzecznik regulacji stosunku między państwem a Kościołem w obrębie prawa krajowego jako bardziej korzystnej. W 1922–23 poseł na sejm z listy ChZJN; od 1926 arcybiskup metropolita krak.; organizator ® Akcji Katolickiej i 1934 Caritasu w archidiecezji krak.; inicjator powołania Nauk. Instytutu Katol. w Krakowie; zainicjował działalność duszpasterstwa akademickiego; IX 1930 potępił rząd za aresztowanie i osadzenie w twierdzy brzeskiej przywódców opozycji; 1937 spowodował głośny incydent z ówczesnymi władzami (zakończony polubownie), polecając przeniesienie zwłok J. Piłsudskiego w katedrze na Wawelu z krypty św. Leonarda do Wieży Srebrnych Dzwonów. W czasie okupacji niem., po opuszczeniu Polski przez prymasa A. Hlonda, faktycznie kierował episkopatem pol.; informował Stolicę Apostolską o sytuacji w Polsce; współorganizator ® Rady Głównej Opiekuńczej; 1942 zorganizował konspiracyjne Seminarium Duchowne w Krakowie (jednym z pierwszych słuchaczy był K. Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II); protestował, m.in. w pismach do najwyższych władz niem., przeciwko polityce eksterminacyjnej wobec narodu pol. oraz Żydów, zwłaszcza przeciw odpowiedzialności zbiorowej, także przeciwko zbrodniom popełnianym przez Ukraińców na Polakach na ziemiach wschodnich; związany z władzami Pol. Państwa Podziemnego. W III 1945 powołał „Tygodnik Powszechny”, w sierpniu Krajową Centralę Caritas; IV 1946, wraz z S. Kutrzebą i T. Lehrem-Spławińskim, wystosował memoriał do B. Bieruta, zawierający protest przeciw aresztowaniom żołnierzy AK, brutalnym metodom stosowanym w śledztwach, wywożeniu Polaków w głąb ZSRR; IV 1951 interweniował w sprawie planowanej akcji wysiedleń z Krakowa. Od 1946 kardynał, czł. Kongregacji dla Kościoła Wschodniego oraz Kongregacji Seminariów i Uniwersytetów.

J. Czajkowski Kardynał Adam Stefan Sapieha, Wrocław 1997.

 

Treść biogramu pochodzi z bazy wiedzy WN PWN, zobacz także: Encyklopedia PWN (https://encyklopedia.pwn.pl/), Słowniki języka polskiego (https://sjp.pwn.pl/), i Słowniki obcojęzyczne (https://translatica.pl/).

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Kalendarium

1867

14 maja

rodzi się w Krasiczynie, województwo Podkarpackie, w książęcej rodzinie Adama Stanisława Sapiehy i Jadwigi z Sanguszków, jest najmłodszy z siedmiorga rodzeństwa
1886

zdaje egzamin dojrzałości w IV Wyższym Gimnazjum we Lwowie

rozpoczyna studia prawnicze na Uniwersytecie w Wiedniu  i  jednocześnie na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie
1890

uczęszcza na czteroletnie studia teologiczne w Innsbrucku
1893

zostaje wyświęcony na kapłana przez biskupa diecezji lwowskiej Jana Puzynę
1895

odbywa studia doktoranckie z prawa na Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie oraz kształci się z dziedziny dyplomacji na Papieskiej Akademii Szlacheckiej
1896

przebywa w Bośni i poznaje warunki życia zamieszkujących na tych terenach Polaków
1897

pełni posługę duszpasterską jako ksiądz archidiecezji lwowskiej, zostaje sekretarzem sądu metropolitalnego, egzaminatorem prosynodalnym oraz wicerektorem seminarium duchownego we Lwowie
1902

zostaje przez arcybiskupa Józefa Bilczewskiego mianowany wikariuszem parafii św. Mikołaja we Lwowie oraz kanonikiem kapituły katedralnej
1906

19 lutego

zostaje powołany do Rzymu na stanowisko szambelana papieskiego papieża Piusa X z poleceniem pełnienia misji nieformalnego ambasadora spraw Polaków pod zaborami przy Stolicy Apostolskiej, funkcję pełni do 1911
1911

8 listopada

zostaje mianowany przez cesarz Franciszka Józefa biskupem krakowskim, po śmierci kardynała Puzyny

17 grudnia

odbiera Sakrę biskupią z rąk papieża Piusa X w Kaplicy Sykstyńskiej
1912

zakłada pierwsze w Krakowie duszpasterstwo akademickie przy kolegiacie św. Anny
1914

organizuje pomoc dla ofiar I wojny światowej, rozdzielaną przez założony przez niego Krakowski Biskupi Komitet dla Dotkniętych Klęską Wojny
1918

zakłada w Zakopanem-Bystrem szpital dziecięcy, a w Witkowicach koło Krakowa szpital dla chorych na jaglicę
1920

23 września

zostaje mianowany przez papież Benedykt XV asystentem tronu papieskiego i hrabią rzymskim
1922

12 listopada

zostaje wybrany na senatora, reprezentuje Chrześcijański Związek Jedności Narodowej
1923

9 marca

składa mandat, podporządkowując się papieskiemu zakazowi przyjmowania godności publicznych przez hierarchów kościelnych
1925

zostaje podniesiony do godności arcybiskupa metropolity krakowskiego po ustanowieniu w Krakowie metropolii
1926

otwarcie manifestuje poglądy antysanacyjne jest przeciwny więzieniu przez piłsudczyków przeciwników politycznych w twierdzy brzeskiej po zamachu majowym
1934

organizuje Caritas, działa na rzecz utworzenia Naukowego Instytutu Katolickiego oraz powołania Akcji Katolickiej
1936

24 listopada

zostaje odznaczony Orderem Orła Białego przez prezydenta Ignacego Mościckiego
1939

sierpień

podejmuje decyzję o ewakuacji najcenniejszych dzieł sztuki z Wawelu i ukryciu ich m.in. w Pałacu Arcybiskupim

wrzesień

jest inicjatorem powstania Obywatelskiego Komitetu Pomocy, ze względu na zaangażowanie w pomoc najbiedniejszym dostaje przydomek „Wielki Jałmużnik”
1945

24 marca

jest patronem wydawanego „Tygodnika Powszechnego”

25 czerwca

zwołuje w Częstochowie pierwsze po II Wojnie Światowej zebranie Episkopatu i przewodniczy jego obradom

25 sierpnia

ponownie powołuje zlikwidowany po wybuchu wojny Caritas i jemu przewodniczy
1946

18 lutego

zostaje mianowany kardynałem

23 lutego

otrzymuje kapelusz kardynalski w Bazylice św. Piotra na Watykanie przez papieża Piusa XII 

listopad

wyświęca na księdza Karola Wojtyłę, przyszłego papieża Jana Pawła II
1950

październik

przechodzi zawał serca
1951

23 lipca

umiera w Krakowie, spoczywa w Krypcie pod Konfesją św. Stanisława w Katedrze na Wawelu, pogrzebowi przewodniczy Prymas Polski, Stefan Wyszyński
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
 

Postaci z tego okresu

 

Rudolf Rathaus

1900-09-13 - 1968-01-11
ekonomista
 

Julian Klaczko

1825-11-06 - 1906-11-26
działacz polityczny
 

Tadeusz Albin Kruszyński

1884-03-01 - 1959-07-23
ksiądz
 

Edmund Rygier

1853-08-15 - 1922-10-18
aktor
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.